Yapay Zekâ Enflasyonu ve Gerçek Bestenin Değeri

Yapay Zekâ Enflasyonu ve Gerçek Bestenin Değeri

Yapay Zekâ Enflasyonu ve Gerçek Bestenin Değeri

Son yıllarda müzik üretiminde çok büyük bir değişim yaşandı.

Bugün bir besteci, elindeki melodiyi ve sözleri oldukça düşük bir maliyetle, son derece etkileyici bir aranje ve vokalle hayata geçirebiliyor. Daha birkaç yıl önce stüdyo, aranjör, müzisyen, solist ve ciddi bir prodüksiyon bütçesi gerektiren bir demo, artık yapay zekâ araçları sayesinde çok kısa sürede hazırlanabiliyor.

Bu, besteciler için kuşkusuz büyük bir imkân.

Fakat beraberinde başka bir sorun getirdi:

Yapay zekâ ile üretilmiş müziğin kendisinden çok, ona karşı oluşmaya başlayan algı.

Bugün internette binlerce yapay zekâ şarkısı yayınlanıyor. Bir kişi sözünü tamamen yapay zekâya yazdırabiliyor, melodisini ve düzenlemesini yine yapay zekâyla oluşturabiliyor ve birkaç dakika içinde tamamlanmış bir şarkıya ulaşabiliyor.

Bunun doğal sonucu olarak dinleyicinin zihninde yeni bir refleks oluşmaya başladı:

“Bu yapay zekâyla yapılmış.”

Ardından bazen daha tehlikeli bir düşünce geliyor:

“Ben de yaparım.”

İşte burada gerçek bir bestecinin emeğiyle, birkaç komutla oluşturulmuş bir çalışma aynı algı alanına girmeye başlıyor.

Peki gerçekten aynı şey mi?

Elbette değil.

Bir besteci yıllar önce yazdığı sözlerini kullanmış olabilir.

Melodiyi kendi üretmiş olabilir.

Bir şarkının nakaratını bulabilmek için günlerce uğraşmış, onlarca farklı melodi denemiş olabilir.

Eser tamamen insan tarafından yaratılmış, yalnızca demo aşamasında yapay zekâ kullanılmış olabilir.

Fakat dinleyici bunların hiçbirini bilmez.

Karşısında yalnızca son kayıt vardır.

Ve kayıt, yapay zekâ üretimlerinin alışılmış ses dünyasını taşıyorsa, bestenin arkasındaki gerçek insan emeği görünmez hâle gelebilir.

Sorun bestenin kötü olması değildir.

Sorun, bestenin hangi kategoride algılandığıdır.

Beste Bankası neden AI etiketi kullanıyor?

Beste Bankası’na gönderilen yapay zekâ destekli çalışmaların tamamını değersiz veya kötü eserler olarak görmüyoruz.

Tam tersine, aralarında son derece güçlü melodilere, sözlere ve ticari potansiyele sahip besteler bulunabiliyor.

Ancak Beste Bankası olarak bir ayrım yapmak zorundayız.

Bu nedenle yapay zekâ kullanılarak hazırlanmış çalışmalar sistemimizde AI etiketiyle yayınlanıyor.

Ayrıca bu çalışmalar, mevcut değerlendirme politikamız gereği Editör Listeleri gibi seçkilerimize alınmıyor.

Bu kararın nedeni:

“Yapay zekâ ile yapılmış eser kötüdür.”

düşüncesi değildir.

Nedeni, yapay zekâ üretimlerinin oluşturduğu yeni algı ortamında, insan üretimi ile yapay zekâ üretiminin birbirinden ayırt edilebilir kalmasını sağlamaktır.

Çünkü bugün AI etiketi taşıyan çok güzel bir beste, aynı bestenin canlı hazırlanmış sade bir demosuyla bize gönderilmiş olsaydı belki de rahatlıkla Editör Listelerimizden birine girebilecek nitelikte olabilirdi.

Beste değişmedi.Değişen yalnızca onun sunuluş biçimidir.

Bir gitar ve bir insan sesi neden bu kadar şeyi değiştirebilir?

Şöyle düşünelim.

Aynı bestenin iki demosu var.

Birincisinde güçlü bir yapay zekâ vokali, büyük bir aranje, yaylılar, davullar, miks ve mastering var.

İkincisinde ise yalnızca bir gitar ve şarkıyı söyleyen gerçek bir insan.

Teknik açıdan ilk kayıt çok daha etkileyici olabilir.

Ama ikinci kaydı dinleyen kişinin zihninde çok önemli bir soru ortadan kalkar:

“Acaba bunu yapay zekâ mı yaptı?”

Artık dinleyici bestenin kendisiyle karşı karşıyadır.

Melodi çalışıyor mu?

Söz etkiliyor mu?

Nakarat akılda kalıyor mu?

Şarkı, prodüksiyon olmadan da ayakta durabiliyor mu?

İşte bir besteci açısından asıl değer burada ortaya çıkar.

Yapay zekâ bestecinin yardımcısı olabilir

Yapay zekâyı müzik üretiminin karşısında duran bir teknoloji olarak görmüyoruz.

Bir besteci için son derece güçlü bir araç olabilir.

Yazdığı bestenin farklı düzenlemelerde nasıl duyulacağını görmek, yeni fikirler geliştirmek, armonik seçenekler denemek veya eserinin potansiyelini duymak açısından önemli imkânlar sunuyor.

Problem, aracın kullanılması değil.

Problem, son ürünün bestecinin kendi emeğini görünmez hâle getirmeye başlamasıdır.

Çünkü artık çok iyi duyulan bir kayıt tek başına şunu kanıtlamıyor:

“Burada çok iyi bir beste var.”

Bazen yalnızca şunu düşündürebiliyor:

“Çok iyi bir yapay zekâ prodüksiyonu yapılmış.”

Bu iki cümle arasında bir besteci açısından çok büyük fark var.

Gerçek bestecilerin geri çekilmesi bizi düşündürüyor

Son dönemde Beste Bankası’na özgün eserlerini gönderen geleneksel bestecilerin sayısında belirgin bir azalma gözlemliyoruz.

Buna karşılık yapay zekâ ile hazırlanmış çalışmaların görünürlüğü giderek artıyor.

Bu durum bizim açımızdan önemli.

Çünkü dışarıdan bakan bir sanatçı veya besteci, bir süre sonra Beste Bankası’nı ağırlıklı olarak yapay zekâ eserlerinin bulunduğu bir platform gibi algılayabilir.

Oysa sistemimizin çalışma biçimi böyle değil.

AI destekli eserleri açıkça etiketliyoruz.

Bu eserlerle diğer çalışmalar arasında editoryal ayrım yapıyoruz.

Ve beş yıldır olduğu gibi bugün de gerçek bestecilerin, gerçek söz yazarlarının ve özgün eserlerin görünür olmasını son derece önemsiyoruz.

Bu nedenle özellikle gerçek bestecilere bir şey söylemek istiyoruz:

Eserlerinizi yapay zekâ üretimlerinin oluşturduğu kalabalığa bakarak değersiz görmeyin.

Tam tersine, bugün sizin yazdığınız gerçek bir melodi belki de geçmişte olduğundan daha fazla kıymet taşıyor.

Ancak bunu dinleyiciye gösterebilmenin yolu değişiyor.

Bazen daha az prodüksiyon, daha fazla değer gösterebilir

Bir bestenin kendisini göstermek için artık her zaman büyük bir prodüksiyona ihtiyacı olmayabilir.

Bir gitar.

Bir bağlama.

Bir piyano.

Basit bir ritim.

Ve gerçek bir insan sesi.

Bazen bunlar yeterlidir.

Amaç radyoda yayınlanacak son master kaydı hazırlamak değildir.

Amaç şu mesajı verebilmektir:

“Bu şarkının arkasında gerçek bir beste var.”

Daha sonra bu eser yine yapay zekâ ile farklı biçimlerde denenebilir.

Profesyonel olarak düzenlenebilir.

Canlı müzisyenlerle kaydedilebilir.

Sanatçı tarafından yeniden yorumlanabilir.

Bunların hepsi sonraki aşamadır.

İlk aşamada önemli olan, bestenin kendisini yapay zekâ üretim bolluğunun yarattığı algıdan ayırabilmektir.

Mesele teknoloji değil, eserin değerinin korunması

Bugün tartışmamız gereken konu “Yapay zekâ müzikte kullanılmalı mı?” sorusu değil.

Bu tartışma çoktan geride kaldı.

Yapay zekâ müziğin içinde ve kullanılmaya devam edecek.

Asıl soru şu:

Gerçek bir besteci, kendi emeğini bu yeni üretim bolluğunun içinde nasıl görünür tutacak?

Bizce önümüzdeki dönemin önemli meselelerinden biri bu olacak.

Çünkü çok sayıda şarkının üretilebildiği bir dünyada, yalnızca iyi duyulmak artık yeterli olmayabilir.

Eserin arkasında bir insan olduğunu hissettirebilmek giderek daha önemli hâle geliyor.

Beste Bankası olarak yapay zekâ teknolojisine karşı değiliz.

Ama gerçek bestecinin emeğinin, yapay zekâ üretimlerinin oluşturduğu algı içerisinde kaybolmasına da seyirci kalmak istemiyoruz.

Çünkü bazen çok sade bir canlı demo, kusursuz bir yapay zekâ prodüksiyonundan daha güçlü bir şey söyleyebilir:

“Bu bir komutun sonucu değil. Bu şarkıyı biri gerçekten besteledi.”